Monoray Ray Sistemi: I Profil Seçimi, Montaj ve Ray Uzunluğu

Bir monoray vincin güvenle çalışması, vinç kadar monoray rayının doğru seçilmesine ve doğru asılmasına bağlıdır. Ray, vincin ve yükün bütün ağırlığını taşır ve bu ağırlığı askılar üzerinden binaya aktarır. Bu yazıda ray profilinin nasıl seçildiğini, rayın nereye ve nasıl asıldığını, kavisli hatları, enerji hattını ve montajın adımlarını anlatıyoruz.

Monoray rayı olarak hangi profiller kullanılır?

Monoray rayı, alt flanşı üzerinde şaryo tekerleklerinin yürüdüğü bir I profil çelik kiriştir. En yaygın kullanılan profiller şunlardır:

Şaryo tekerleklerinin profili, rayın flanş tipine uygun olmalıdır. Eğimli flanşlı bir rayda düz flanşa göre yapılmış tekerlekler kullanmak, tekerleklerin ve rayın erken aşınmasına yol açar.

Flanş genişliği ve şaryo uyumu

Her şaryonun takılabildiği bir flanş genişliği aralığı vardır. Örneğin 1 ton 8 metre halatlı monoray vincimiz, flanş genişliği 80-250 mm olan I profillere takılır. Şaryonun tekerlek aralığı montajda ray flanşına göre ayarlanır. Mevcut bir kirişe vinç asmayı düşünüyorsanız kirişin flanş genişliğini ve kalınlığını ölçüp bize iletin.

Ray profilinin boyutu nasıl belirlenir?

Profilin boyutu tahminle değil hesapla seçilir. Hesapta şu değerler kullanılır:

• Vincin kapasitesi ve vincin kendi ağırlığı
• Askı noktaları arasındaki mesafe (açıklık)
• İzin verilen sehim, yani yük altında rayın ne kadar eğilebileceği
• Kaldırma ve durma sırasındaki dinamik etkiler
• Rayın uçlarındaki konsol (askıdan dışarı taşan) bölümler

Askı aralığı uzadıkça daha büyük bir profil gerekir. Bazen askı sayısını artırmak, profili büyütmekten daha ekonomik olur. Bu dengeyi kurmak projenin işidir. Özellikle ağır yüklerde ve uzun açıklıklarda statik hesabın bir mühendis tarafından yapılması gerekir.

Ray nereye asılır?

Ray, binanın yapısına göre farklı şekillerde asılabilir:

• Tavan kirişleri ve çatı makasları: Çelik binalarda en yaygın yöntemdir. Ray, kelepçeli ya da cıvatalı askılarla mevcut kirişlere bağlanır. Mevcut yapının ek yükü taşıyıp taşımadığı mutlaka kontrol edilmelidir.
• Kolonlar ve konsollar: Tavan uygun değilse ray, kolonlara bağlanan konsollar ya da yeni kolonlar üzerine oturtulur.
• Bağımsız çelik konstrüksiyon: Binaya hiç yük bindirmek istemiyorsanız ya da açık alanda çalışacaksanız ray kendi taşıyıcı sistemine asılır.
• Beton tavan: Uygun ankrajlarla yapılabilir ama ankraj tipi ve betonun taşıma gücü statik olarak doğrulanmalıdır.

"Bu kiriş bu yükü kaldırır" gibi göz kararı tahminlerle ray asmak, monoray sistemlerde en sık yapılan ve en tehlikeli hatadır.

Ray uçları: stoper şart

Rayın iki ucuna, şaryonun raydan çıkmasını önleyen stoperler (tamponlar) konur. Elektrikli şaryolarda ray sonuna yaklaşınca hareketi kesen yürüme limit şalterleri de kullanılabilir. Stopersiz bir ray, kumanda hatası ya da kayma durumunda vincin raydan düşmesine yol açabilir.

Kavisli raylar ve makaslar

Yükü köşe dönerek taşımanız gerekiyorsa ray kavisli imal edilebilir. Kavis yarıçapı, şaryonun dönebileceği en küçük yarıçaptan büyük olmalıdır, bu yüzden kavisli hatlarda şaryo seçimi en baştan buna göre yapılır. Bir hattan diğerine geçmek için makaslar, yükü başka bir alana aktarmak için döner ya da sürgülü geçişler kullanılabilir. Bu tür sistemler projeye özel tasarlanır. Örneklerimizi monoray vinç sistemleri sayfasında görebilirsiniz.

Enerji hattı: vince elektrik nasıl gider?

Şaryo ray boyunca yürürken vince elektrik taşıyan bir sistem gerekir. İki yaygın yöntem vardır:

• Kablo taşıma (festoon) sistemi: Rayın yanına ya da altına bir C ray takılır, üzerinde kayan arabalara yassı kablo asılır. Şaryo yürüdükçe kablo akordeon gibi açılıp toplanır. Kısa ve orta uzunluktaki hatlar için ekonomik ve pratiktir. Bkz. kablo taşıma sistemleri.
• Kapalı bara sistemi: Ray boyunca kapalı bir enerji barası çekilir, şaryo bir kömür (akım toplayıcı) ile enerji alır. Uzun hatlarda tercih edilir.

Monoray vinç montajı adım adım

1. Keşif ve ölçü: Ray hattı, askı noktaları, tavan yüksekliği, engeller ve elektrik bağlantı noktası belirlenir.
2. Hesap ve proje: Ray profili, askı aralığı ve bağlantı detayları hesaplanır. Kavis ve makas varsa çizilir.
3. İmalat: Ray kesilir, birleştirme plakaları ve askı delikleri hazırlanır, gerekiyorsa kavis verilir. Ray boyanır.
4. Askıların montajı: Askılar ölçüye göre tavana, kolonlara ya da konstrüksiyona bağlanır.
5. Rayın asılması ve terazisi: Ray askılara bağlanır ve teraziye alınır. Eğimli bir ray, şaryonun kendi kendine yürümesine yol açar. Ek yerlerinde rayın alt flanşları aynı seviyede olmalıdır, yoksa tekerlekler takılır.
6. Şaryo ve vinç: Şaryo raya takılır, tekerlek aralığı ayarlanır, vinç şaryoya bağlanır. Ray uçlarına stoperler takılır.
7. Enerji ve kumanda: Enerji hattı çekilir, kumanda bağlanır, kaldırma ve yürüme limitleri ayarlanır.
8. Test ve teslim: Boşta ve yükle deneme yapılır. Ardından yetkili bir kişi tarafından kullanım öncesi kontrol ve yük testi yapılır. Vinçlerde statik test yükü genellikle beyan yükünün 1,25 katı, dinamik test yükü 1,1 katıdır. Kontrol raporu ile birlikte teslim edilir.

Vincin kurulduktan sonra ve ilk kez kullanılmadan önce kontrol edilmesi, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin de istediği bir şeydir. Sonraki kontroller en az yılda bir kez tekrarlanır. Ayrıntılar vinç periyodik kontrolü ve bakımı yazısında.

Ray uzunluğu fiyatı nasıl etkiler?

Ray uzadıkça daha fazla çelik, daha fazla askı, daha uzun enerji hattı ve daha fazla montaj işçiliği gerekir. Kavisler ve makaslar ayrıca imalat ister. Bu kalemlerin fiyata etkisini monoray vinç fiyatları yazımızda ayrıntılı anlattık.

Sattığımız monoray vinçlerin rayını, askılarını ve montajını da biz yapıyoruz. Ray hattınızın krokisini ve birkaç fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz size uygun sistemi ve montajlı fiyatı çıkarabiliriz. Genel bilgi için monoray vinç nedir? rehberimize bakabilirsiniz.