Vinç Halatları

Vinç halatının yapısı

Çelik halat, ince çelik tellerin önce demet (kordon) halinde, sonra bu demetlerin bir öz çevresinde sarılmasıyla yapılır. Öz, lif (FC) ya da çelik (IWRC) olabilir. Çelik özlü halatlar tamburda ezilmeye karşı daha dayanıklıdır. Halatın adı yapısını gösterir: 6x19, 6 demet ve her demette 19 tel demektir. Tel mukavemeti N/mm² ile belirtilir, örneğin 1770 ya da 1960. Günlük dilde çelik tel halat ya da vinç teli de denir.

Halat çeşitleri

• Galvanizli çelik halat: Teller çinkoyla kaplanır. Açık alanda ve nemli ortamda paslanmaya karşı daha dayanıklıdır.
• Siyah (yağlı) çelik halat: Galvanizsizdir ve üretimde yağlanır. Kapalı alanda çalışan vinçlerin tamburlarında yaygındır.
• PVC kaplı çelik halat: Halatın dışı plastikle kaplanır. Korkuluk, gergi, spor ve bahçe işlerinde tercih edilir. Kaplama telleri gizlediği için kopuk tel kontrolü zorlaşır, bu yüzden vinç tamburunda genellikle kaplamasız halat kullanılır.
• Tambur halatı: Monoray halatlı vinçlerde ve sabit askılı halatlı vinçlerde tambura sarılan kaldırma halatıdır.
• Döner olmayan (rotasyonsuz) halat: Yükün halatla birlikte dönmesi istenmeyen işler içindir. Açılırken ve takılırken burulmamasına özellikle dikkat edilir.

Doğru halat nasıl seçilir?

1. Vinç üreticisinin değerleri: Halat çapı, yapısı, tel mukavemeti ve sarım yönü vincin kataloğunda ya da etiketinde yazan değerle aynı olmalıdır. Tamburun ve makaraların kanalları bu çapa göre işlenmiştir. Farklı çapta halat takmak halatı ve tamburu erken bozar.
2. Boy: Halat boyu, kaldırma yüksekliği ile halat donanımının çarpımına tamburda kalacak turlar ve bağlantı payı eklenerek bulunur. Örneğin 8 metre kaldırma yüksekliği ve 2/1 donanımlı bir vinçte halat 16 metreden uzun olur.
3. Uç bağlantısı: Halatın ucu vincin bağlantı şekline uygun olmalıdır: presli göz, radansalı göz ya da tambur bağlantısı gibi.

Halat aksesuarları

• Klemens: Halatın ucunu kendi üzerine katlayıp göz yapmak için kullanılan U cıvatalı kelepçedir. Köprü kısmı yükü taşıyan tarafa, U cıvata serbest uca gelir. Genellikle en az üç klemens kullanılır, çap büyüdükçe sayı artar. İlk yüklemeden sonra somunlar tekrar sıkılır. Klemensli bağlantı gergi ve sabitleme işleri içindir, yük kaldırmakta kullanılmaz.
• Radansa: Halat gözünün içine yerleştirilen oluklu parçadır. Halatın gözde ezilmesini ve keskin bükülmesini önler.
• Gergi (halat gerdirme): Dişli milleri çevrilerek halatı gerdirmeye yarar. Korkuluk ve sabitleme halatlarında kullanılır.
• Presli uçlar: Halat gözünün metal bir kovanla preslenerek sabitlendiği uç bağlantısıdır.

Kanca ve zincir için vinç kancaları ve vinç zincirleri sayfalarına bakabilirsiniz.

Halat ne zaman değiştirilir?

Değişim sınırlarını vinç üreticisinin değerleri ve ISO 4309 standardı belirler. Halat her kullanımdan önce gözle, periyodik kontrolde ise ayrıntılı incelenir. Şu belirtiler görülürse halat değerlendirilir ve gerekiyorsa değiştirilir:

• Kopuk teller: Özellikle aynı bölgede toplanan ya da uç bağlantısına yakın kopuklar.
• Çap kaybı: Aşınma ya da öz kaybı nedeniyle halatın incelmesi.
• Şekil bozulması: Ezilme, yassılaşma, kink denen keskin bükülme ve demetlerin açıldığı kuş kafesi.
• Korozyon: Tellerde paslanma ve gevşeme.
• Isı hasarı: Kaynak ya da ark izi, renk değişimi.

Döner olmayan halatlarda değişim sınırları daha sıkıdır. Kontrol aralıkları için vinç periyodik kontrol ve bakım yazımıza bakabilirsiniz.

Vinç halatı fiyatları

Halat fiyatı çapa, yapıya, öz tipine, tel mukavemetine, kaplamaya ve boya göre değişir. Aksesuarlar ayrıca fiyatlandırılır. Vincinizin modelini ya da etiketteki halat bilgisini ve gereken boyu WhatsApp'tan yazmanız yeterli.